اطلس اقلیمی ایران چنین می‌نماید كه میزان گرما از شمال غرب به جنوب شرق افزایش می‌یابد و فصول سال در تمام كشور همزمان بروز نمی‌كند، تا حدی كه وقتی در بلوچستان در اسفند و حتی بهمن ماه زمان برداشه محصول است، در آذربایجان هنوز شرایط زمستانی حكم فرماست و زمان برداشت محصول آن مرداد و شهریور است. زمستان‌ها در نواحی شمال كشور زودتر آغاز می‌شود و دیرتر پایان می‌یابد، در حالی كه در جنوب بیشتر ماههای سال را می‌توان تابستانی دانست.

2. رطوبت و باران: گردش آب در طبیعت از اصول مسلمی است كه بخش بزرگی از مطالعات هواشناسی را در بر دارد. بررسی ارقام رطوبت شناسی جدول 2 نمایانگر خشكی یا رطوبت هواست. هر قدر این رقم پایین‌تر باشد، هوا خشك‌تر است. بالاترین رقم رطوبت نسبی مربوط به رشت، و پایین‌ترین آن متعلق به یزد و كرمان است. در داخل ایران منابع رطوبت چشمگیری وجود ندارد؛ در نتیجه بیشتر رطوبت لازم برای ایجاد بارندگی در ایران از منابع مجاور مانند دریای خزر و آبهای جنوبی و یا منابع دور مانند دریای مدیترانه،‌ اقیانوس هند، دریای سرخ و حتی خلیج بنگال بوسیله‌ی بادهای منطقه‌ای یا سیاره‌ای به ایران آورده می‌شوند؛ ولی مهمترین منبع رطوبت ایران دریای مدیترانه است كه در دوره‌ی سرد سال همه جای ایران زیر سلطة هوای آن (سیكلون‌های مدیترانه) قرار دارد. از نظر زمانی باران ایران منحصر به نیمه‌ی سرد سال مخصوصاً ماههای زمستان است؛ چنانكه بجز قسمت جنوب غربی دریای خزر، در بقیه‌ی جاها بارندگی فصل زمستان بیشتر از دیگر فصل‌هاست (همو، 115). در بعضی سال‌ها جنوب شرق ایران در ماههای تابستان تحت تاثیر بارانهای موسمی اقیانوس هند قرار می‌گیرد و بارندگی شدید و ناگهانی و غیر منتظره از ایرانشهر و خاش تا دامنه‌های جنوبی كرمان پیش می‌آید و بیش از آنكه نفعی داشته باشد، خسارت به بار می‌آورد.

باران سواحل دریای خزر در سال اندكی كمتر از 2 متر است و انزلی با متوسط 185 سانتی‌متر در سال پرباران‌ترین نقطه‌ی كشور به شمار می‌آید. در سواحل خزر و دامنه‌های شمالی البرز هر قدر به سمت مشرق پیش برویم، از مقدار باران كاسته می‌شود، تا جایی كه در گرگان به 115 سانتی‌متر می‌رسد، ولی رو به سمت شمال تقلیل باران به مراتب كمتر است؛ چنانكه آستارا 136 سانتی‌متر باران دارد. مرتفعات البرز بیشتر نزولات آسمانی را به صورت برف دریافت می‌كند و از مناطق پرباران محسوب می‌شود، با این تفاوت كه هر قدر به مشرق پیش برویم، از مقدار باران كاسته می‌شود و در شمال خراسان به 50 تا 60 سانتی‌متر تقلیل می‌یابد.

مرتفعات زاگرس از سنندج تا شیراز منطقه‌ی بارانی دیگری را به وجود می‌آورد كه حداكثر باران آن در كوهستان‌های سنندج، كرمانشاه، خرم آباد بیشتر از 100 سانتی‌متر است و در شیراز به نصف تقلیل می‌یابد. در ملتقای این دو رشته كوه عظیم، یعنی آذربایجان، مقدار باران به پای قلل مرتفع البرز و زاگرس نمی‌رسد و حتی سبلان وسهند هم با وجود برف فراوان، از حدود 100 سانتی‌متر بیشتر دریافت نمی‌كنند. بقیة خاك ایران بجز بخش‌های كوهستانی مركزی باران كمی دریافت می‌كنند، تا حدی كه در تمام بیابان‌های كویر مركزی و لوت و ادامة آن به سمت جنوب شرقی و مرز پاكستان در سال كمتر از 10 سانتی‌متر باران دارد. در مجموع مقدار بارندگی سالانه كه 341 میلی‌متر حساب شده، از مغرب به مشرق و از شمال به جنوب كاهش می‌یابد.