| چغندرقند: كشت چغندرقند در ايران از 1310ش با ايجاد كارخانهی قند، رواج یافته، و با افزایش كارخانههای قند روز به روز بر سطح زیر كشت آن افزوده شده است. چغندرقند در نواحی پر باران و مرطوب مانند سواحل خزر و در مناطق بسیار گرم خوب رشد نمیكند.مناسبترین محل برای كشت آن، نواحی داخلی فلات ایران و خصوصاً نقاطی است كه در پاییز ریزش برف زودرس نداشته باشد. در 1375ش در سطح كشور 160 هزار هكتار زیر كشت چغندر بوده كه 3.679.000 تن محصول داده است.
2.نیشكر: تولید نیشكر در خوزستان از دوران باستان سابقه دارد، اما به علت عدم توجه به امر آبیاری، كشت آن به مدت چند قرن متروك مانده بود؛ تا اینكه در 1333 ش كشت آن از سر گرفته شد. درآن سال نهالهای نمونه از نیشكر هند و پاكستان در اطراف اهواز و هفت تپه غرس گردید و به تدریج توسعه یافت. تولید نیشكر مرغوب منحصر به خوزستان است، ولی در گیلان و مازندران هم نوعی از آن كاشته میشود كه از آن شكر سرخ تهیه میگردد. در 1375ش در سطح كشور 26 هزار هكتار زیر كشت نیشكر بوده كه 2.033.000 تن محصول داده است.
3. چای: چای از جمله نباتاتی است كه در خاكهای نرم آبرفتی و جنگلی و آب و هوای معتدل مرطوب با باران سالیانهی بیشتر از 100 سانتیمتر به خوبی رشد میكند و این شرایطی است كه در گیلان و بخشی از مازندران وجود دارد. بذر و نهال چای در 1275 ش به وسیلهی كاشفالسلطنه، كنسول ایران در هند، به ایران آورده شد و در لاهیجان به مرحلهی كشت آزمایشی درآمد. از آن زمان تاكنون كشت آن از طرفی تا آستارا و از طرف دیگر تا حدود آمل توسعه یافته است. در 1375ش در سطح كشور 35 هزار هكتار زیر كشت چای بوده كه 277 هزار تن محصول داده است.
4. پنبه: كشت پنبه در ایران از سدههای پیش از میلاد مسیح متداول بوده، و نوع بومی آن تا سالهای جنگ اول جهانی رواج داشته است. این گیاه در نواحی گرم كه متوسط دمای تابستان آن تا باشد، به خوبی رشد میكند. پنبهی غیر بومی در ایران اول بار در 1305 ش در قریهی فیلستان ورامین كاشته شد و چون زمینه مساعدی برای رشد آن فراهم بود، به زودی توسعه یافت و فراگیر شد و به مناسبت اولین مكان كشت به نام فیلستانی معروف گردید. بعدها انواع دیگر پنبهی مرغوب آمریكایی نیز در ایران رواج یافت. نواحی عمدهی پنبهخیز ایران اینهاست: گرگان، مازندران، خراسان، استان مركزی، اصفهان، فارس، كرمان و آذربایجان. وسیعترین كشتزارهای پنبه در گرگان است كه در سالهای مساعد نیمی از محصول ایران را فراهم میسازد. در 1375 ش از سطح كشور 314 هزار هكتار زیر كشت پنبه بوده كه محصول وش آن به 581 هزار تن بالغ گردیده است.
5.توتون: توتون سیگار كه از خارج به ایران معرفی شده، در مناطقی كه دمای تابستان آن میان و و رطوبت متوسط میان 50% تا 77% باشد، به خوبی رشد میكند و این شرایطی است كه در گیلان و مازندران و گرگان وجود دارد؛ بدین سبب، مهمترین مراكز تولید آن را باید در طوقهی جنوب خزر دانست. در 1375 ش در سطح كشور 18 هزار هكتار زیر كشت توتون و تنباكو بوده كه 17 هزار تن محصول به دست داده است.
6.دانههای روغنی: در سالهای اخیر به علت ازدیاد جمعیت تهیهی روغنهای نباتی ضرورتی اجتناب ناپذیر شده است و در نتیجه كشت و برداشت دانههای روغنی از قبیل كنجد، كرچك ، بزرگ،آفتابگردان، ذرت و بیشتر از همه لوبیای سویا رونقی چشمگیر پیدا كرده، و علاوه بر زمینهای وسیعی كه زیر كشت این نباتات رفته، كارخانههای روغن كشی متعددی نیز به وجود آمده است.
|