|
اوستايی كه در ایرانویج ، در سرزمینی از نواحی شرق ایران بدان سخن میگفتهاند, زبانی است كه كتاب دینی زردشتیان ، اوستا ، بدان نوشته شده است . قدیمترین آثار مكتوب آن احتمالاً متعلق به سدة 10-8 قم است . از این زبان جز كتاب اوستا اثر دیگری در دست نیست .
زبان اوستا در قرن 3م ، فراموش شده و متروك بود و فقط موبدان زردشتی آن را به عنوان زبان مقدس در سرودها و نیایشهای دینی كه قرنها سینه به سینه حفظ شده بود ، به كار میبردند . در دورة ساسانیان (224-651م) ، و به دنبال رسمیت یافتن زردشتی ، این مجموعه با خطی مخصوص با نام ((دین دبیری))خط دینی) كه به همین منظور ابداع شده بود ثبت گردید . اوستایی كه امروزه در دست است و به صورت دست نوشته از 1278 م به بعد استنساخ شده، تنها حدود یك سوم اوستای دورة ساسانی است .
همة اوستا از نظر زبان یك دست نیست . این تفاوت را میتوان ناشی از اختلاف گویشی و یا قدمت بعضی از بخشها دانست . متنهای اوستایی را بر اساس قدمت زبانی و ویژگیهای دستوری و زبانشناختی و نیز از نظر آموزههای بنیادی و محتوای مذهبی میتوان به دو دستة اوستای گاهانی و اوستای متأخر تقسیم كرد . از سوی دیگر اوستای موجود را به 5 بخش یسنها ، ویسپرد ، وندیداد ، یشتها و خرده اوستا تقسیم میكنند .
|